Балалардың электр жарақаттары және олардың алдын алу

Адам ағзасының сыртқы факторлар әсерінен зақымдануын бір сөзбен — жарақат деп атаймыз.

Балалар жарақаты — ата-ананың да, баланың да өмірін түбегейлі өзгертуі мүмкін үлкен мәселе.

Статистика бойынша жарақаттар көбіне бастауыш мектеп жасындағы балаларда (7–11 жас) болады. Ұл балалар қыз балаларға қарағанда әлдеқайда жиі (70%) жарақат алады.

Жарақаттар — үш жастан асқан балалар өлімінің басты себептерінің бірі. Әлемде жазатайым оқиғалардан түрлі инфекциялардан гөрі көбірек бала қайтыс болады.

Балалар жарақатының негізгі себептері көп емес:

Біріншісі — нақты жағдайда ештеңе болмайды деп есептейтін ересектердің бейқамдығы.

Екіншісі — лауазымды тұлғалар немесе ата-аналар болсын, өз міндеттерін тиісінше орындамайтын ересектердің немқұрайдылығы.

Сонымен қатар балалар жарақатының деңгейіне балалардың өз тәртібі де үлкен әсер етеді.

Нұр-Сұлтан қаласы бойынша Атом және энергетикалық қадағалау және бақылау комитетінің департаменті осы мақалада балалардың электр тогынан жарақат алуының алдын алу мәселелерін қарастырады.

Қауіпті ток

Ең алдымен электр тогының соғу себептерін түсіну керек. Әдетте адамдар 10 кВ (10 000 вольт) жабдығы 220 вольт кернеуден әлдеқайда қауіпті деп ойлайды. Бұл қате пікір. Шын мәнінде электр тогының зақымдау факторы кернеуге емес, ток күшіне байланысты. Сондықтан кез келген тұрмыстық құрал өлімге әкелуі мүмкін. 10 мА-ден (0,01 ампер) жоғары ток қатты, ауыр соққы береді, ал 100–200 мА (0,1–0,2 ампер) ток өлімге әкелуі мүмкін!

Ток күші 10 миллиамперден асқанда бұлшықеттер соншалық қатты жиырылатындықтан, зардап шегуші сымды жібере алмайтынын білу қажет. 20 миллиамперден асқан токта тыныс алу қиындап, шамамен 100 мА-де толық тоқтайды.

Балалардың электр жарақатының алдын алу

Балалар жарақаты және оның алдын алу — әсіресе мектеп демалысы кезеңінде өте маңызды әрі күрделі мәселе.

Жоғарыда электр жарақатының себептерін атадық. Бұл, ең алдымен, сыртқы ортаның абаттандырылмауы, ересектердің немқұрайдылығы мен қадағаламауы, баланың тұрмыста, көшеде абайсыз, дұрыс емес мінез-құлқы. Жарақаттардың пайда болуына балалардың психологиялық ерекшеліктері де ықпал етеді: әуесқойлық, жоғары қозғалғыштық, эмоционалдылық, өмірлік тәжірибенің жеткіліксіздігі және соның салдарынан қауіпті сезбеу.

Осы қауіптердің алдын алып, балаларды олардан барлық мүмкін тәсілдермен қорғау қажет.

Жұмыс үнемі екі бағытта жүргізілуі тиіс:

1. Электр жарақатын алу мүмкіндігін жою;

2. Балалармен электр жарақатының алдын алудың негізгі әдістері бойынша тұрақты сабақтар өткізу.

Тұрғын үйлерге, білім беру нысандарына, спорт және құрылыс алаңдарына, кіреберістер мен тұрғын үйлердің жертөлелеріне тікелей жақын орналасқан кез келген жұмыс істеп тұрған электр қондырғыларына (кернеу класына қарамастан электр беру желілері, қосалқы станциялар, жабдықтар) және тұрмыстық құралдарға ерекше назар аудару керек.

Балалар мыналарды білуі тиіс:

Трансформаторлық және тарату қосалқы станцияларына қол тигізу, ішіне кіру, сондай-ақ шатырына шығу өте қауіпті;

Кабельдік және әуе электр беру желілерінің құлаған және үзілген жалаңаш сымдарына қол тигізу және жақындау өте қауіпті;

Электр тогы өтіп тұрған жалаңаш сымдарға қол тигізу өте қауіпті;

Құралдарда немесе сымдарда электр тогының бар-жоғын саусақпен тексеру өте қауіпті;

Оқшаулама зақымданбас үшін және қысқа тұйықталу (жалын шарпуы) болмас үшін сымдарды есікпен, терезе жақтауларымен қысуға, шегеге бекітуге болмайды;

Электр сымдарының жылыту батареяларына, су құбырларына, телефон және радиотрансляция сымдарына тимеуін қадағалау керек;

Балаларға розеткалардың жанында ойнауға, оларға шаш қыстырғыштарды, түйреуіштерді тығуға, сымдарды тартуға рұқсат бермеңіз, бұл ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін;

Корпусынан ток өтетін («шағатын») тұрмыстық электр құралдарын пайдалануға қатаң тыйым салынады. Құралдарды қосу және ажырату кезінде штепсель айырын сымынан емес, пластмасса қалыбынан ұстау керек;

Құралдардан ажыратылған баусымдардың штепсель розеткасына қосулы қалмауын да қадағалау керек, өйткені оларға кездейсоқ тиген кезде ток соғуы мүмкін;

Қосулы электр құралдарын, соның ішінде ұялы телефондар мен гаджеттердің зарядтағыштарын ересектердің қадағалауынсыз қалдырмаңыз.

Ата-аналар балалар жарақаты үшін жауапкершілікті педагогтарға артпауы тиіс, балалардың дұрыс мінез-құлқы сізге байланысты.

Балалар жарақаты — күрделі мәселе, тек бірлескен күшпен ғана балаларды бақытсыздықтан қорғауға болады.

(Материалдар ашық дереккөздерден алынды)

Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі Атом және энергетикалық қадағалау және бақылау комитетінің Нұр-Сұлтан қаласы бойынша аумақтық департаменті